Van 31 oktober 2026 tot en met 14 maart 2027 is in het Zandvoorts Museum de tentoonstelling Hans Bayens te zien. De tentoonstelling laat zien hoe de gerenommeerde Nederlandse beeldhouwer en schilder Hans Bayens (1924–2003) met een scherp oog voor de mens alledaagse momenten, emoties en relaties wist te vangen in brons, terracotta en gips.
Hans Bayens was geboeid door mensen: kinderen, ouders, gezinnen en voorbijgangers. Zijn blik was gericht op het alledaagse, op de kleine momenten waarin mensen elkaar raken, aankijken of juist aan elkaar voorbijgaan. Niet het heroïsche of monumentale hield hem bezig, maar de menselijke ontmoeting en alles wat daarin besloten ligt. In een houding, een beweging of een vluchtige blik wist hij nabijheid, afstand en onderlinge spanning voelbaar te maken. Zijn beelden zijn herkenbaar en toegankelijk, maar geven zich nooit volledig prijs. Ze laten ruimte voor herinnering, verbeelding en een eigen verhaal. Juist daardoor blijven ze de toeschouwer raken en spreken ze ook vandaag nog tot de verbeelding.
Bayens maakte zijn beelden als een schilder met klei. Als schilder was hij gewend om te kijken naar licht, beweging en de indruk van een moment. Die manier van kijken nam hij mee in zijn beeldhouwwerk. Hij werkte met klei alsof hij ermee schilderde: los en expressief, waarbij de beweging van zijn handen zichtbaar bleef. Zo legde hij niet alleen een vorm vast, maar ook een gevoel, een beweging of een moment.
Hans Bayens:
‘Ik heb mij beperkt tot kleien, vanuit de gedachtenwereld van het schilderen. Je zou het impressionistische impressie kunnen noemen. Ik doe dat gewoon en vind het bijna fysiek lekker om met klei om te gaan.’
Bayens werd vaak de ‘beeldhouwer van de Nederlandse literatuur’ genoemd. Hij vereeuwigde schrijvers en dichters niet als afstandelijke helden, maar als mensen van vlees en bloed. Zijn portretten van onder anderen Multatuli, Theo Thijssen en Herman Gorter behoren tot de bekendste literaire monumenten van Nederland.
Een bijzondere rol in de tentoonstelling speelt Gezin uit 1967, het bronzen beeld op het Raadhuisplein in Zandvoort. Oorspronkelijk stond het voor het oude postkantoor. Het jongetje wees toen vastberaden naar zee, terwijl zijn ouders hem leken tegen te houden. Inmiddels heeft het beeld dankzij een gemeentelijke draai een andere kijkrichting gekregen. Een kleine draai, zou je denken, maar bij een beeld over verlangen en de lokroep van de zee maakt die nogal wat uit.
Wie in het museum het werk van Hans Bayens heeft gezien, kijkt op het Raadhuisplein anders naar Gezin. De houdingen, blikken en onderlinge verhoudingen van de drie figuren krijgen nieuwe betekenis. We hopen dat de tentoonstelling het beeld opnieuw onder de aandacht brengt. Want Gezin is een bijzonder onderdeel van de geschiedenis en identiteit van Zandvoort — en misschien is het tijd om het weer eens de goede kant op te laten kijken.
De tentoonstelling Hans Bayens maakt deel uit van Sculpture Now!, een programma waarin het Zandvoorts Museum beeldhouwkunst verbindt met de geschiedenis en identiteit van Zandvoort.